Erasmus+ jest nowym programem Unii Europejskiej na rzecz kształcenia, szkolenia, młodzieży i sportu na lata 2014-2020. Zastępuje on kilka istniejących programów UE obejmujących wszystkie sektory edukacji: „Uczenie się przez całe życie” (szkolnictwo wyższe), Leonardo da Vinci (szkolenie zawodowe), Comenius (edukacja szkolna), Grundtvig (edukacja osób dorosłych) i „Młodzież w działaniu” oraz pięć programów międzynarodowych (Erasmus Mundus, Tempus, Alfa, Edulink i program współpracy z państwami uprzemysłowionymi). Po raz pierwszy Erasmus+ oferować będzie także unijne wsparcie na rzecz sportu, zwłaszcza masowego.
Nowy program opiera się na doświadczeniach i sukcesie dotychczasowych programów, takich jak Erasmus, lecz jego wpływ ma być bardziej znaczący. Zgodnie z podstawowym założeniem programu inwestowanie w kształcenie i szkolenie jest kluczem do uwolnienia ludzkiego potencjału, bez względu na wiek i sytuację społeczną.

Jakie dziedziny będą wspierane w ramach programu Erasmus+?

Celem Erasmus+ jest poprawa jakości i zwiększenie przydatności kwalifikacji i umiejętności. Dwie trzecie środków finansowych programu zostanie przeznaczonych na stypendia dla ponad 4 milionów osób, które w latach 2014-2020 wyjadą za granicę, aby się uczyć, szkolić, pracować lub działać jako wolontariusze (dla porównania: w latach 2007-2013 było to 2,7 milionów osób). Okres spędzony za granicą może wynosić od kilku dni do jednego roku.

Erasmus+ jest otwarty dla studentów, nauczycieli, praktykantów, wolontariuszy, osób pracujących z młodzieżą i działających na rzecz sportu masowego. Program zapewni też finansowanie partnerstw między placówkami edukacyjnymi, organizacjami młodzieżowymi, przedsiębiorstwami, organami lokalnymi i regionalnymi oraz organizacjami pozarządowymi. Wspierane będą również reformy w państwach członkowskich mające na celu modernizację kształcenia i szkolenia oraz promowanie innowacji, przedsiębiorczości i możliwości zatrudnienia.

Większe wsparcie otrzymają platformy informatyczne, takie jak eTwinning, które łączą szkoły i innych organizatorów kształcenia za pośrednictwem internetu.

Erasmus+ przyczyni się do rozwoju europejskiego wymiaru sportu, pomagając w rozwiązaniu transgranicznych problemów, takich jak ustawianie wyników zawodów sportowych i doping. W ramach programu wspierane będą także międzynarodowe projekty z udziałem organizacji działających na rzecz sportu masowego, promujące na przykład dobre zarządzanie, włączenie społeczne, dwutorowe kariery i aktywność fizyczną w każdym wieku.

Czym się różni Erasmus+ od obecnych programów?

Nowy program jest bardziej ambitny i ma bardziej strategiczny charakter, zachowując przy tym najważniejsze cele, czyli podnoszenie umiejętności i zwiększanie możliwości zatrudnienia, a także wspieranie modernizacji systemów kształcenia i szkolenia oraz programów na rzecz młodzieży.

Erasmus+ będzie rozwijać efekt synergii między różnymi sektorami edukacji i środowiskiem pracy. Zamiast wielu programów istnieć będzie jeden, co spowoduje uproszczenie zasad i procedur składania wniosków oraz pozwoli uniknąć rozdrobnienia i powielania działań.

Program Erasmus+ posiada kilka nowych elementów:

– program gwarancji kredytowych, które mają pomóc studentom studiów magisterskich w sfinansowaniu pełnego programu studiów za granicą w celu zdobycia umiejętności niezbędnych w zawodach wymagających specjalistycznej wiedzy;

– sojusze na rzecz wiedzy, czyli partnerstwa między instytucjami szkolnictwa wyższego i przedsiębiorstwami, wspierające kreatywność, innowacyjność i przedsiębiorczość przez oferowanie nowych programów nauczania, możliwości kształcenia i kwalifikacji;

– sojusze na rzecz umiejętności sektorowych, czyli partnerstwa między organizatorami kształcenia i szkolenia zawodowego a przedsiębiorstwami, mające na celu promowanie możliwości zatrudnienia i rozwiązywanie problemu niedoboru wykwalifikowanej kadry na rynku pracy przez tworzenie nowych sektorowych programów nauczania i innowacyjnych form kształcenia i szkolenia zawodowego.

– połączenie dotychczas odrębnych programów związanych z międzynarodowym wymiarem szkolnictwa wyższego, co umożliwi mobilność na poziomie szkół wyższych między UE a państwami trzecimi, a także realizację projektów w dziedzinie budowania potencjału w instytucjach szkolnictwa wyższego w państwach trzecich.

Co się zmieni dla studentów w programie Erasmus+?

Na wiele sposobów zwiększy się dostęp do programu. Przykładowo Erasmus+ zapewni większe wsparcie studentom chcącym rozwinąć swoje umiejętności językowe przed udaniem się na studia lub podjęciem pracy w ramach stypendium Erasmus. Zachęcać się będzie do rozwoju elastycznych metod nauki, takich jak nauczanie na odległość lub w niepełnym wymiarze czasu, przy sprawniejszym wykorzystaniu technologii informacyjnych.

Stypendia Erasmus+ będą lepiej dostosowane do konkretnych potrzeb (takich jak koszty utrzymania w państwie docelowym) i zapewnią większą pomoc studentom z mniej uprzywilejowanych środowisk, osobom niepełnosprawnym lub pochodzącym z regionów najbardziej oddalonych. Państwa mogą uzupełniać stypendia UE stypendiami wyrównawczymi finansowanymi z budżetów krajowych lub regionalnych.

Dzięki gwarancjom kredytowym wzrośnie również wsparcie dla studentów chcących odbyć pełne studia magisterskie w innym państwie europejskim. Z gwarancji tych skorzystają przede wszystkim studenci z uboższych środowisk, którzy w przeszłości nie mieli możliwości studiowania za granicą z powodu braku krajowych stypendiów lub kredytów.

Nowa Karta Erasmus będzie gwarancją udanego wyjazdu na studia, ponieważ instytucje szkolnictwa wyższego będą zawierały bardziej rygorystyczne umowy, w których określony zostanie minimalny poziom umiejętności językowych studenta i szczegółowe informacje na temat zakwaterowania i warunków wizowych.

Czy mobilność nadal będzie głównym celem programu?

Tak, na mobilność przeznaczona zostanie największa część (dwie trzecie) budżetu Erasmus+. Choć w programie wciąż przywiązywać się będzie dużą wagę do mobilności studentów, zwiększone zostanie wsparcie dla nauczycieli, szkoleniowców i osób pracujących z młodzieżą z uwagi na tak zwany efekt „mnożnikowy”, czyli fakt, że takie osoby prawdopodobnie wywołają większe skutki systemowe po powrocie do swoich macierzystych instytucji, wdrażając w praktyce to, czego nauczyły się za granicą.

W jaki sposób Erasmus+ przyczyni się do rozwiązania problemu bezrobocia młodzieży?

Erasmus+ przyczyni się do walki z bezrobociem młodzieży, pomagając młodym ludziom w zdobywaniu kluczowych umiejętności, takich jak biegłe posługiwanie się językiem obcym, łatwość nawiązywania kontaktu z ludźmi i przystosowywania się do nowych warunków, dając im możliwość nauczenia się, jak żyć i pracować z osobami różnych narodowości i kultur.

Erasmus+ ułatwi współpracę między uczelniami i pracodawcami, aby zapewnić studentom korzyści płynące z programów nauczania dostosowanych do umiejętności potrzebnych na rynku pracy. Program pomoże także placówkom edukacyjnym i organizacjom młodzieżowym w nawiązaniu ściślejszych kontaktów z sektorem przedsiębiorstw. W ramach programu wspierane będą również reformy polityczne w priorytetowych obszarach, takich jak umiejętności cyfrowe i zwiększona przydatność na rynku pracy kształcenia i szkolenia zawodowego.

W programie Erasmus+ przywiązuje się też dużą wagę do nieformalnego uczenia się. Wszystko wskazuje na to, że pracodawcy doceniają umiejętności zdobyte w drodze uczenia się pozaformalnego, na przykład pracy wolontariackiej. Potwierdzają to uczestnicy wolontariatu europejskiego: 75 proc. z nich twierdzi, że dzięki temu doświadczeniu poprawiły się ich perspektywy zawodowe.

Z badań wynika również, że studenci, którzy odbyli część studiów za granicą, mają większe szanse na podjęcie swojej pierwszej pracy w innym kraju.

Co jeszcze robi Komisja, aby zwiększyć mobilność studentów i młodzieży?

Finansowanie jest ważne, ale same pieniądze nie sprawią, że mobilność stanie się realną szansą dla wszystkich. Musimy także wyeliminować bariery na poziomie krajowym i regionalnym, na przykład przez poprawę dostępu do informacji, zagwarantowanie, aby krajowe kredyty i stypendia mogły być wykorzystywane do sfinansowania studiów międzynarodowych, oraz usprawnienie uznawania wyników studiów i szkoleń odbytych za granicą.

W lipcu 2011 r. ministrowie edukacji UE zobowiązali się do usunięcia przeszkód utrudniających studia i szkolenia za granicą. Aby monitorować postępy w realizacji tego planu, Komisja wraz z państwami członkowskimi opracowała tablicę wyników mobilności, w której odnotowywane są efekty działań wszystkich państw członkowskich UE. Jej wyniki zostaną opublikowane w ciągu najbliższych kilku tygodni.

Państwa członkowskie uzgodniły także cele w zakresie mobilności studentów szkół wyższych i uczestników szkoleń zawodowych. Do 2020 r. co najmniej 20 proc. absolwentów szkół wyższych w UE powinno odbyć część studiów lub szkoleń za granicą. W sektorze kształcenia zawodowego ponad 6 proc. osób w wieku 18-34 lat, posiadających kwalifikacje zawodowe, powinno mieć za sobą jakiś okres kształcenia lub szkolenia za granicą.

Dlaczego potrzebujemy nowego podejścia do kształcenia i szkolenia na poziomie UE?

Sytuacja na świecie bardzo się zmieniła od czasu, gdy powstawały dotychczasowe programy. UE jest w trakcie wychodzenia z jednego z najbardziej burzliwych okresów w gospodarce naszych czasów. Blisko 6 milionów młodych ludzi w UE jest bezrobotnych, a jednocześnie 36 proc. pracodawców ma trudności ze znalezieniem pracowników o odpowiednich kwalifikacjach. Niedopasowanie umiejętności do potrzeb rynku pracy w Europie jest niepokojące: prawie 20 proc. 15-latków wykazuje braki w czytaniu, a 73 miliony dorosłych ma wykształcenie podstawowe lub nie ma żadnych kwalifikacji.

Zmienia się też europejski rynek pracy. Zwiększa się liczba miejsc pracy wymagających wysokich kwalifikacji, natomiast możliwości zatrudnienia pracowników nisko wykwalifikowanych jest coraz mniej. Szacuje się, że do 2020 r. prawie 35 proc. wszystkich miejsc pracy będzie wymagało wysokich kwalifikacji (odpowiadających wyższemu wykształceniu). Jednym z głównych celów strategii „Europa 2020” jest zwiększenie do 40 proc. (z obecnych niecałych 36 proc.) odsetka młodych osób dorosłych posiadających wyższe wykształcenie. Erasmus+ może się do tego przyczynić, pomagając ludziom w doskonaleniu umiejętności podczas studiów lub szkoleń za granicą oraz wspierając instytucje edukacyjne i szkoleniowe w innowacji i modernizacji.

Kolejnym ważnym celem w dziedzinie edukacji jest zmniejszenie odsetka osób przedwcześnie kończących naukę – z obecnych 12,7 proc. do mniej niż 10 proc. Z myślą o osiągnięciu tego celu w ramach Erasmus+ wspierana będzie modernizacja na wszystkich poziomach kształcenia i szkolenia, od wczesnej edukacji szkolnej po kształcenie na poziomie średnim oraz szkolenie zawodowe. Za pomocą wymian młodzieży i wolontariatu wspomagane będą także pozaformalne metody uczenia się.

Rozwiązaniem problemu niedoboru wykwalifikowanych pracowników może być też partnerska współpraca z przedsiębiorstwami, która zapewni przydatność programów nauczania na rynku pracy. Nowy program Erasmus+ będzie zatem promował partnerstwa międzysektorowe służące temu celowi.

Co przyniesie nowy program w dziedzinie edukacji dorosłych?

Indywidualna mobilność dorosłych uczących się nie będzie już bezpośrednio finansowana ze środków programu, lecz wspierana w ramach partnerstw strategicznych.

Z możliwości nauki za granicą (zarówno krótszych jak i dłuższych pobytów) nadal korzystać będą jednak nauczyciele i pozostała kadra zajmująca się edukacją dorosłych. Istniejące obecnie trzy rodzaje działań w zakresie mobilności pracowników (doskonalenie zawodowe, asystentury oraz wizyty i wymiany) zostaną połączone w jedno działanie. Partnerstwa strategiczne przyczynią się do zmodernizowania organizacji działających w dziedzinie edukacji dorosłych.

Uruchomiona zostanie również nowa elektroniczna platforma kształcenia dorosłych w Europie (EPALE).

Co oznacza wymóg otwartego dostępu?

Wymóg otwartego dostępu zapewni powszechny bezpłatny dostęp do wszystkich materiałów edukacyjnych opracowanych przy wsparciu finansowym z programu Erasmus+, zgodnie z zasadą, że to, na co przeznacza się środki publiczne, powinno służyć całemu społeczeństwu. Każdy beneficjent programu Erasmus+ będzie musiał udostępnić opracowane przez siebie materiały edukacyjne przy użyciu otwartych licencji i za pośrednictwem otwartych zasobów edukacyjnych (OER).

Które państwa mogą uczestniczyć w Erasmus+?

– państwa członkowskie UE;
– kraje przystępujące, kandydujące i potencjalne kraje kandydujące korzystające ze strategii przedakcesyjnej;
– państwa Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) będące stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG);
-Konfederacja Szwajcarska pod warunkiem podpisania specjalnej umowy międzynarodowej;
– państwa objęte europejską polityką sąsiedztwa, które zawarły odpowiednie umowy dwustronne. 
– Państwa członkowskie UE są automatycznie uczestnikami programu Erasmus+. Pozostałe wymienione powyżej – kraje mogą stać się uczestnikami programu, pod warunkiem spełnienia określonych warunków administracyjnych i – powołania krajowej agencji do zarządzania programem.

Wszystkie pozostałe państwa świata są krajami partnerskimi i mogą uczestniczyć w niektórych działaniach lub pod pewnymi warunkami.

Language

Recognition